12 Nisan 2014 Cumartesi

Bir kimlik meselesi: Futbol ve Mitoloji

Armalar, futbol kulüplerinin en önemli değerleri listesinde en üst sıralarda yer alır. Genellikle takımın lakabını belirlemekle kalmaz, kimliğini de şekillendirirler. Bazı kulüpler logolarını seçerken mitolojiden çokça yararlanmış, ünlü figürleri sahiplenerek takıma güçlü bir hava kazandırmayı amaçlamışlardır, işte bu yazı da bazı ilginç hikayelere sahip logoları konu almaktadır...
Serie A'nın kadın savaşçısı
İtalyan futbolunda şampiyonluk yaşamış büyük kulüpleri ifade eden "Yedi kız kardeşler"  grubuna dahil olmayan fakat bu lakabı diğer tüm takımlardan daha çok hak eden bir kulüp var; Atalanta. atal
Kulübün armasında saçları savrulurken resmedilmiş kadın figürü aynı zamanda takımın "isim annesi", zira Atalanta, Yunan mitolojisinde yer alan bir kadın savaşçı ve atlet. Efsaneye göre bir oğul sahibi olmak isteyen kral Iasus, kız babası olduğu öğrenince onu açlıktan ölmesi için bir dağ tepesine bırakmış. Fakat ayılar tarafından beslenen ve büyütülen kız, tıpkı onlar gibi avlanarak vahşi bir şekilde hayatta kalmayı başarmış. Ünlü bir avcı haline gelen Atalanta daha sonra kendini Tanrıça Artemis'i korumaya adamış.
Ölümü gülümseyerek karşılayan kahraman
ajax
Sanırım Ajax armasını ilk kez gören herkes merak etmiştir muhterem amcamızın kim olduğunu. Armada resmedilen yaşlı ve yorgun savaşçı, Truva Savaşı kahramanlarından Telamon oğlu Aias'dır. Aşil'in kuzeni olan Aias, onun ölümünden sonra ünlü savaşçının zırhına sahip olmak ister. Ancak bunun için bir başka savaş kahramanı Odysseus'la kapışması gerekecektir. Düello esnasında Tanrıça Athena tarafından gözü kamaştırılarak kör olan Aias zırhı kaybeder. Bundan sonrasıysa trajiktir; tanrıların oyununa gelen Aias, bir sığır sürüsünü düşman ordusu sanıp katlettikten sonra yeniden görmeye başlar. Gözünü açar açmaz yaptığını fark ettiğindeyse artık yaşayamayacağına kanaat getirir ve intiharı seçer.
Aias ölümünü hazırlıyor
Aias ölümünü hazırlıyor
Aias'ın intiharı birçok antik Yunan eserinde de resmedilmiştir. Ölüm anında ve Ölüler Diyarı'nda karşılaşınca kendisinden af dileyen Odysseus'a karşı takındığı hüzünlü gülümsemeyse tarihe "Aias gülüşü" olarak geçer.
Liverpool'un mitolojik simgesi
liver
Liverpool armasında yer alan kuşun genelde anka kuşu olduğu söylense de aslında Liverbird mitolojik bir kuştur. Merseyside'ın kırmızı yakasınca gururla benimsenmiş olmasının yanı sıra Liverpool şehrinin de simgesi haline gelmiş durumda olan kuşun hikayesiyse şöyle;
1207 yılında Kral John, Liverpool şehrine bir bina yapılmasını emreder. Lütfedilen bu binanın üzerinde kralın mühründe de yer alan bir kartal simgesi bulunmaktaydı. Birçok kişiye göre ilk Liverbird bu kartaldır. 1644 yılındaki kuşatmada zarar gören binadan yok olur kartal, yerine konulan şeyse bir kartala hiç de benzememektedir. Kimileri bunun başarısız bir reprodüksiyon olduğunu iddia etse de birçok ornitolog ve tarihçinin de dahil olduğu tartışmaların genel kanısı şudur; Liverpool şehrinin sakinleri olan Scouserlar o kadar özgündür ki, bir başkasının simgesini kullanmak istemezler. Bugün kendilerini "İngiliz değil, Scouse" olarak niteleyen bir halktan kralın simgesini sahiplenmesi beklenemez.
Şehrin simgesi Liver Buildings
Şehrin simgesi Liver Buildings
350 yıl önce ortaya çıkan "Yarı kartal, yarı anka" Liverbird hakkındaki bir inanışa göre eğer bir gün Liverbird şehri terk ederse o gün Liverpool yok olacak. Aman yerinde kal Liverbird!
Bir şehrin kuruluşunun simgesi: İki kardeş, bir kurt
roma
"AS Roma, futbol kulüpleri arasındaki en etkileyici armalardan birine sahiptir" yargısı buram buram öznellik koksa da haklılık payının yüksekliği yadsınamaz. Devasa bir kurdun memelerinden süt içen ikiz kardeşlerin hikayesiyse Truva Savaşı'nın sonuna tekabül eder;
Savaşı kaybeden Truvalıların kahramanlarından, Kral Ankhises ve Tanrıça Afrodit'in oğlu Aeneas; oğlu,babası ve bir grup Truvalıyla yollara düşer, en sonunda Antik İtalya'da yerleşerek yeni bir uygarlık kurar. İşte Truvalı kahraman Aeneas'ın torunları Romulus ve Remus Roma İmparatorluğu'nu kuracak ikizlerdir. Dişi bir kurt tarafından emzirilen ikizler kendi şehirlerini kurar ancak efsaneye göre Romulus kendisinin inşa ettiği duvarla dalga geçen kardeşi Remus'u öldürerek şehrin tek hükümdarı olur.
Lupo her iç saha maçından önce tribünleri selamlıyor
Lupo her iç saha maçından önce tribünleri selamlıyor
Tabi Roma kentinin ve AS Roma'nın simgesinde yer alan kurt ve ikizler figürünün ayrı tarihlerde oluşturulduğunu eklemek gerek; "Başkent Kurdu" Romalılardan önceki yerleşimciler olan Etrüsklerin 5. yüzyılda yarattığı bir heykel iken ikizlerin dişi kurdun himayesine girişi takriben 15. yüzyılda, güçlü bir milli kimlik yaratma amacındaki Romalılar tarafından eklenmiştir.
En sık kullanılan mitolojik simge?
kon
Çift başlı kartal sadece spor kulüpleri değil devletler tarafından da sıkça kullanılan bir simgedir. Soyluluk ve kuvveti betimleyen bu mitolojik karakterin doğum yeri M.Ö 2000 civarı Mezopotamya'sıdır. Hitit ve Sümer uygarlıklarınca kullanılan çift başlı kartal tarih boyunca Roma-Cermen İmparatorluğuRus İmparatorluğu,İran,Sırbistan,Hollanda,Arnavutluk,Karadağ gibi ülkelerde benimsenmiştir.
Bu kadar etkileyici bir figürün futbol kulüplerince kullanılmaması da düşünülemezdi; ülkemizde Konyaspor ve Erzurumspor, Yunanistan'da AEK ve PAOK, Hollanda'da Vitesse Arnhem  ve  NEC Nijmegen; İngiltere'den AFC Wimbledon ile İskoçya'dan St.Johnstone  bu takımlar arasında yer almaktadır.
Futbol kulüplerinin armaları aslında Dan Brown'un ünlü roman kahramanı simgebilim profesörü Robert Langdon'a yepyeni bir macera yaratacak denli çekici bir çeşitliliğe sahip. Yukarıda sayabildiklerim ilk bakışta fark edilenler olup bu başlığın bir yazı dizisine dönüşmesi olasıdır!
NOT: İsmini mitolojik kahramanlardan alan İspanyol Hercules, Hollandalı Sparta Rotterdam (ve bilimum Spartalar) ve Heracles Almelo'ya selam olsun!
Can Çalışkan @canncall

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder